องคมนตรีติดตามความคืบหน้าอ่างเก็บน้ำคลองตาพลาย จันทบุรี เร่งแก้ปัญหาพื้นที่ป่า เดินหน้าแผนก่อสร้าง 480 ล้านบาท เพิ่มน้ำต้นทุนช่วยชาวสอยดาว
(6 พ.ย. 2569) เวลา 15.00 น. พลอากาศเอก ชลิต พุกผาสุข องคมนตรี ประธานอนุกรรมการติดตามและขับเคลื่อนโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพื้นที่ภาคกลาง พร้อมด้วย พลอากาศเอก จอม รุ่งสว่าง องคมนตรี รองประธานอนุกรรมการฯ ลงพื้นที่ติดตามความคืบหน้าการดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำคลองตาพลายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในพื้นที่ตำบลทรายขาว อำเภอสอยดาว จังหวัดจันทบุรี เพื่อรับฟังรายงานผลการดำเนินงาน ปัญหาอุปสรรค โดยเฉพาะขั้นตอนการขออนุญาตใช้พื้นที่ก่อสร้าง รวมถึงแนวทางเร่งรัดและประสานการดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อผลักดันโครงการให้สามารถเข้าสู่ขั้นตอนการก่อสร้างตามแผนที่กำหนดไว้
สำหรับโครงการอ่างเก็บน้ำคลองตาพลาย มีจุดเริ่มต้นจากปัญหาการขาดแคลนน้ำของประชาชนในพื้นที่อำเภอสอยดาว ซึ่งประสบปัญหาน้ำไม่เพียงพอต่อการอุปโภคบริโภคและการประกอบอาชีพเกษตรกรรมมาอย่างยาวนาน โดยระหว่างวันที่ 25–26 พฤษภาคม 2540 นายประวัฒน์ อุตตะโมต รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในขณะนั้น พร้อมคณะ ได้เดินทางตรวจราชการในพื้นที่จังหวัดจันทบุรี และมีข้อสั่งการให้กรมชลประทานเร่งดำเนินการสำรวจ ออกแบบ และศึกษาความเป็นไปได้ในการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำคลองตาพลาย เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำของราษฎรในเขตอำเภอสอยดาว
ต่อมากรมชลประทานได้ดำเนินการสำรวจและศึกษาความเหมาะสมของโครงการ แต่เนื่องจากพื้นที่ก่อสร้างและพื้นที่น้ำท่วมบางส่วนอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว ซึ่งทับซ้อนกับเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าเขาสอยดาว จึงจำเป็นต้องดำเนินการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมและขออนุญาตใช้พื้นที่ตามขั้นตอนของกฎหมาย โดยผลการศึกษาพบว่าโครงการมีความเหมาะสมที่จะดำเนินการก่อสร้าง เพื่อเพิ่มแหล่งกักเก็บน้ำต้นทุนให้แก่ประชาชนในพื้นที่
จากความเดือดร้อนของราษฎรบ้านปะตง หมู่ที่ 5 ตำบลทรายขาว อำเภอสอยดาว ซึ่งได้ขอพระราชทานความช่วยเหลือในการแก้ไขปัญหาขาดแคลนน้ำ ความทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท และเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2564 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับโครงการอ่างเก็บน้ำคลองตาพลายไว้เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนและสร้างความมั่นคงด้านน้ำให้แก่ประชาชนอย่างยั่งยืน
ในด้านรายละเอียดการก่อสร้าง โครงการอ่างเก็บน้ำคลองตาพลายเป็นอ่างเก็บน้ำที่มีพื้นที่รับน้ำประมาณ 7.16 ตารางกิโลเมตร มีปริมาณฝนเฉลี่ย 1,325.81 มิลลิเมตรต่อปี และปริมาณน้ำท่าไหลเข้าอ่างเฉลี่ยประมาณ 6.51 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี โดยกำหนดก่อสร้างเป็นเขื่อนดินแบบแบ่งส่วน (Zone Type) มีความยาวสันเขื่อน 619 เมตร ความกว้างสันเขื่อน 9 เมตร และความสูงเขื่อน 27 เมตร ระดับสันเขื่อนอยู่ที่ +272.00 เมตรจากระดับทะเลปานกลาง
อ่างเก็บน้ำแห่งนี้ออกแบบให้มีความจุที่ระดับเก็บกักปกติประมาณ 5.09 ล้านลูกบาศก์เมตร คิดเป็นร้อยละ 78.19 ของปริมาณน้ำท่าไหลเข้าอ่างเฉลี่ยต่อปี และมีความจุที่ระดับน้ำสูงสุดประมาณ 5.84 ล้านลูกบาศก์เมตร พร้อมระบบท่อระบายน้ำขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.20 เมตร ความยาวประมาณ 430 เมตร และอาคารระบายน้ำล้นที่มีความยาวสันฝาย 10 เมตร เพื่อควบคุมและระบายน้ำอย่างเหมาะสม โดยเมื่อโครงการแล้วเสร็จจะสามารถเป็นแหล่งน้ำต้นทุนสำหรับการเกษตรและการอุปโภคบริโภคของประชาชนในเขตตำบลปะตงและตำบลทรายขาว อำเภอสอยดาว รวมถึงพื้นที่ใกล้เคียง ยังพื้นที่รับประโยชน์ประมาณ 2,000 ไร่
สำหรับแผนงานและงบประมาณ กรมชลประทานกำหนดระยะเวลาดำเนินการก่อสร้าง 4 ปี ระหว่างปี 2571–2574 ภายใต้วงเงินงบประมาณตามแผนรวมทั้งสิ้น 480 ล้านบาท แบ่งเป็นค่าก่อสร้างกิจกรรมหลักประมาณ 450 ล้านบาท ในช่วงปี 2571–2574 และค่าก่อสร้างส่วนประกอบอื่นอีกประมาณ 30 ล้านบาท ในปี 2574 ทั้งนี้ การดำเนินงานจะต้องผ่านขั้นตอนการขออนุญาตใช้พื้นที่และเงื่อนไขทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องก่อน จึงจะสามารถเข้าสู่กระบวนการก่อสร้างได้
สำหรับการขอเพิกถอนพื้นที่บางส่วนออกจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว มีการดำเนินงานมาอย่างต่อเนื่อง ทั้งการขอเพิกถอนพื้นที่ตั้งแต่วันที่ 14 กรกฎาคม 2564 การรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและเกษตรกรที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2567 ตลอดจนการพิจารณาของหน่วยงานด้านอนุรักษ์ โดยเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2568 คณะกรรมการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าได้เห็นชอบในหลักการเพิกถอนพื้นที่บางส่วนออกจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว จากนั้นจึงมีการตรวจสอบแนวเขตและจัดเตรียมรายละเอียดประกอบร่างพระราชกฤษฎีกาเพิกถอนพื้นที่
ความคืบหน้าล่าสุดตามรายงานโครงการระบุว่า เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2569 กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้เสนอเรื่องไปยังกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อพิจารณาเสนอคณะรัฐมนตรี และเมื่อวันที่ 16 กันยายน 2569 กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้เสนอเรื่องต่อสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี เพื่อประกอบการพิจารณาเสนอคณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบหลักการร่างพระราชกฤษฎีกาเพิกถอนพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาวบางส่วน โดยได้รับความเห็นแล้ว 4 หน่วยงาน และยังคงเหลืออีก 3 หน่วยงาน ได้แก่ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และสำนักงบประมาณ จึงต้องเร่งประสานให้การดำเนินการด้านเอกสารและขั้นตอนทางกฎหมายครบถ้วน ก่อนนำเรื่องเข้าสู่การพิจารณาในลำดับต่อไป
ทั้งนี้ หากโครงการอ่างเก็บน้ำคลองตาพลายสามารถดำเนินการก่อสร้างจนแล้วเสร็จตามแผน จะเป็นแหล่งกักเก็บน้ำต้นทุนที่มีความสำคัญต่ออำเภอสอยดาว ช่วยบรรเทาปัญหาการขาดแคลนน้ำในฤดูแล้ง เพิ่มโอกาสในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม ลดภาระค่าใช้จ่ายในการจัดหาน้ำของประชาชน ตลอดจนสนับสนุนการบริหารจัดการน้ำและสร้างความชุ่มชื้นให้กับพื้นที่โดยรอบ อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตและสร้างความมั่นคงด้านน้ำให้กับประชาชนในระยะยาวอย่างยั่งยืน
